Probleemanalyse | Uitleg, stappen & voorbeeld

Een probleemanalyse helpt je om een probleem of vraagstuk te verkennen en af te bakenen voordat je een probleemstelling en onderzoeksvragen formuleert. Je brengt onder andere de aanleiding, context, achtergrond en relevantie van het probleem in kaart.

Je maakt een probleemanalyse meestal aan het begin van een scriptie, onderzoeksvoorstel of plan van aanpak. Zo krijg je eerst duidelijk wat het probleem is, voor wie het speelt en welk deel ervan je gaat onderzoeken.

Heb je een breed onderwerp en weet je nog niet precies welk probleem je wilt onderzoeken? Met Quillbots AI Chat kun je mogelijke invalshoeken en afbakeningen verkennen.

Wat is een probleemanalyse?

Een probleemanalyse is een verkenning en afbakening van het probleem dat je wilt onderzoeken. Je probeert eerst te begrijpen wat precies het probleem is, waardoor het mogelijk ontstaat en welke gevolgen het heeft.

Het doel is niet om direct een oplossing te bedenken. Je verzamelt eerst informatie over de situatie en bepaalt welk deel van het probleem binnen je onderzoek valt. Zo voorkom je dat je onderzoek te breed wordt of uitgaat van aannames die nog niet zijn onderbouwd.

Op basis van de probleemanalyse kun je vervolgens een duidelijke probleemstelling, doelstelling en onderzoeksvragen formuleren.

Hoe maak je een probleemanalyse?

Je maakt een probleemanalyse door het probleem stap voor stap te verkennen en af te bakenen. Daarbij beschrijf je de aanleiding en context, verzamel je relevante achtergrondinformatie en bepaal je welk deel van het probleem je gaat onderzoeken.

1. Beschrijf de aanleiding en context

Leg eerst uit waarom het probleem aandacht vraagt en in welke situatie het speelt. Beschrijf bijvoorbeeld wat er is gebeurd of veranderd en wie met het probleem te maken hebben.

Je kunt jezelf vragen stellen als:

• Wat is er aan de hand?
• Waar speelt het probleem?
• Wie hebben ermee te maken?
• Sinds wanneer speelt het probleem?
• Waarom vraagt het probleem nu om onderzoek?

2. Verzamel achtergrondinformatie

Onderzoek wat al bekend is over het probleem. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld wetenschappelijke literatuur, rapporten, interne gegevens, interviews of andere relevante bronnen.

Kijk ook naar mogelijke oorzaken en gevolgen. Daarmee voorkom je dat je te snel conclusies trekt over wat het probleem precies veroorzaakt.

3. Baken het probleem af

Een vraagstuk is vaak te breed om volledig te onderzoeken. Bepaal daarom welke doelgroep, organisatie, locatie, periode of aspecten je wel en niet meeneemt.

Wil je bijvoorbeeld werkdruk onderzoeken binnen een grote organisatie? Dan kun je het onderzoek beperken tot één afdeling of functiegroep.

4. Beschrijf de relevantie

Leg uit waarom het belangrijk is om het probleem te onderzoeken. Bij praktijkgericht onderzoek kun je bijvoorbeeld beschrijven wat de organisatie aan de uitkomsten heeft. Bij wetenschappelijk onderzoek kun je aangeven welke kennis nog ontbreekt.

Maak duidelijk voor wie het onderzoek relevant is en wat meer inzicht in het probleem kan opleveren.

Probleemanalyse voorbeeld

Stel dat een bedrijf merkt dat het personeelsverloop op de klantenservice de afgelopen twee jaar is toegenomen. Nieuwe medewerkers vertrekken regelmatig binnen een jaar. Hierdoor moet het bedrijf vaak nieuwe medewerkers werven en inwerken en neemt de werkdruk voor het bestaande team toe.

Uit eerste gesprekken met leidinggevenden komen verschillende mogelijke verklaringen naar voren, zoals een hoge werkdruk, beperkte doorgroeimogelijkheden en onduidelijke verwachtingen over de functie. Het bedrijf weet echter nog niet welke factoren voor medewerkers daadwerkelijk een rol spelen.

Het onderzoek wordt daarom afgebakend tot huidige medewerkers van de klantenservice en voormalige medewerkers die in de afgelopen twee jaar zijn vertrokken. Andere afdelingen worden niet meegenomen.

De probleemanalyse laat zien dat de organisatie nog onvoldoende inzicht heeft in de factoren die samenhangen met het personeelsverloop. Het onderzoek moet daarom duidelijk maken welke factoren een rol spelen en welke daarvan volgens medewerkers het belangrijkst zijn.

Wil je je probleemanalyse korter en duidelijker formuleren? Met Quillbots Tekst Herschrijven kun je lange of ingewikkelde formuleringen aanscherpen.

Wat is het verschil tussen een probleemanalyse en een probleemstelling?

Een probleemanalyse is de uitgebreide verkenning van het probleem. Je beschrijft onder andere de aanleiding, context, achtergrond, afbakening en relevantie.

Een probleemstelling is een korte en concrete beschrijving van het probleem waarop je onderzoek zich richt. Je formuleert de probleemstelling op basis van de informatie uit je probleemanalyse.

De probleemanalyse komt dus vóór de probleemstelling. Vanuit de probleemstelling kun je vervolgens een doelstelling en passende onderzoeksvragen formuleren.

Wanneer stel je een probleemanalyse op?

Je stelt een probleemanalyse meestal aan het begin van een onderzoek op, nadat je een onderwerp of praktijkprobleem hebt gekozen, maar voordat je de definitieve probleemstelling en onderzoeksvragen formuleert.

Bij een scriptie staat de probleemanalyse vaak in het onderzoeksvoorstel of plan van aanpak. Je gebruikt de analyse om een breed onderwerp stap voor stap terug te brengen tot een duidelijk en onderzoekbaar probleem.

Een logische volgorde is bijvoorbeeld:

1. onderwerp en aanleiding verkennen;
2. probleemanalyse maken;
3. probleemstelling formuleren;
4. doelstelling bepalen;
5. hoofdvraag en deelvragen formuleren;
6. onderzoeksopzet uitwerken.

Na het formuleren van je probleemstelling en onderzoeksvragen werk je in een scriptie vaak verder aan het theoretisch kader, waarin je de belangrijkste begrippen, theorieën en modellen voor je onderzoek uitwerkt.

Tijdens de voorbereiding van je onderzoek kan je inzicht in het probleem nog veranderen. Je kunt de probleemanalyse en probleemstelling daarom aanscherpen wanneer nieuwe informatie daar aanleiding toe geeft.

Veelgestelde vragen over de probleemanalyse

Hoe lang moet een probleemanalyse zijn?

Een probleemanalyse heeft geen vaste lengte. Hoe uitgebreid je probleemanalyse moet zijn, hangt af van de opdracht, de complexiteit van het probleem en de richtlijnen van je opleiding of opdrachtgever. Belangrijker dan het aantal woorden is dat de aanleiding, context, afbakening en relevantie duidelijk genoeg zijn om tot een concrete probleemstelling te komen.

Is je probleemanalyse te uitgebreid geworden? Met Quillbots Tekst Herschrijven kun je lange formuleringen bondiger maken zonder belangrijke informatie weg te laten

Hoe onderbouw je een probleemanalyse?

Je onderbouwt een probleemanalyse met relevante en betrouwbare informatie, zoals wetenschappelijke literatuur, rapporten, interne gegevens en informatie van betrokkenen. Maak duidelijk welke uitspraken op gegevens zijn gebaseerd en welke nog aannames zijn. Door verschillende betrouwbare bronnen te combineren en kritisch te vergelijken, kun je de validiteit en betrouwbaarheid van je analyse versterken.

Wil je controleren of je argumentatie voldoende is onderbouwd? Met Quillbots AI Chat kun je je redenering kritisch laten beoordelen.

Wat is het verschil tussen een probleemanalyse en een theoretisch kader?

Het verschil tussen een probleemanalyse en een theoretisch kader is dat een probleemanalyse het probleem en de context verkent, terwijl een theoretisch kader relevante begrippen, theorieën en modellen uitwerkt. De probleemanalyse helpt je bepalen wat je gaat onderzoeken. In het theoretisch kader leg je vervolgens de theoretische basis voor je onderzoek.

Twijfel je of bepaalde informatie in je probleemanalyse of theoretisch kader hoort? Met Quillbots AI Chat kun je beide onderdelen vergelijken.

Hoe weet je of een probleemanalyse goed is?

Een probleemanalyse is goed als duidelijk wordt wat het probleem is, voor wie het speelt, in welke context het voorkomt, wat al bekend is en welk deel je gaat onderzoeken. De informatie moet voldoende onderbouwd zijn en logisch leiden tot een concrete probleemstelling en onderzoeksvragen.

Wil je controleren of je probleemanalyse logisch en compleet is? Met Quillbots AI Chat kun je feedback vragen op de opbouw, afbakening en onderbouwing.

Wat zijn veelgemaakte fouten bij een probleemanalyse?

Veelgemaakte fouten bij een probleemanalyse zijn een te brede formulering van het probleem, aannames als feiten presenteren, onvoldoende betrouwbare informatie gebruiken en te snel naar een oplossing toewerken. Ook kan de analyse onduidelijk blijven als niet wordt aangegeven voor wie, waar en wanneer het probleem speelt.

Wil je controleren of je probleemanalyse voldoende specifiek is? Met Quillbots AI Chat kun je mogelijke onduidelijkheden en ontbrekende informatie opsporen.